My days

Стресс менежмент

2008-09-09T18:52:00.007+09:00

Энэ 9 сараас поликлиникийн дадлага эхлээд тэрний ориентаци гээд нэг өдөр төрөл бүрийн лекц орлоо. Тэр дундаас хүн болгонд хэрэгтэй байж магадгүй гэж бодсон хэсгээс нь бага зэрэг танилцуулая. Хэрэв та шинэ ажил эхлэх гэж байгаа эсвэл шинэ ажилд орох гэж байгаа бол танд тохирсон мэдээ ч байж магад юм. Толгойд орсон юмнаас 5 мин орчим асуулт болгон дээр бичээрэй.
Та өөртөө үзэг цаас аваад бичээд үзээрэй.
1, Та ямар ситуацид стрессддэг вэ? Эсвэл стрессдэх вэ?
Жишээ нь: ялгаварлах, араар худлаа дуулиан тараах, өдөржин зогсож ажиглах, загнуулах, зааж өгөхгүй байх, учир шалтгааныг нь олохгүй байх гм.

2, Стрессдэх үед таны орчинд юу өөрчлөгддөг вэ?Бие, сэтгэл санаа, амьдралд гээд 3 хувааж байгаад бичээд үзээрэй.

Биед:
Жишээ нь: хүзүү, нуруу чилэх, толгой өвдөх, шүдээ хавирах, эрүүний үений тогтолцоонд өөрчлөлт үүсэх

Сэтгэл санаанд
Жишээ нь: тайван бус болох, бухимдах

Амьдралд
Жишээ нь: хэт их юм идэх, чихэрлэг юм идэх нь ихсэх

3, Стрессдэхээрээ та түүнийгээ хэрхэн даван туулдаг вэ?
Хамгийн багадаа 5 ширхэгийг бичээрэй. Аль бол олон байх тусмаа сайн шүү. Найзаасаа жишээ авч ч болно.

Жишээ нь: Дэлгүүр хэсэх, хайртай хүнтэйгээ уулзах, сайхан кино үзэх, спортоор хичээллэх, унтах, дугуйгаар явах, амттай юм идэх, уйлах, найзтайгаа утсаар ярих, уулзах, ээжтэйгээ ярих, итгэдэг хүнтэйгээ уулзах, гэртээ харих гм

Доорх хүснэгт бол эмнэлэг дээр анхны жилийн дадлагаа хийж байгаа япон оюутнуудын чиглэл юм. Мэдээж бүгд ийм биш л дээ.

Эхэндээ юу ч чадахгүй учраас сэтгэлээр унаж ихэнхэд нь нойргүйтэх зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг байна. Хоёр сар орчим өнгөрөөд өөрсдийн завгүй, хариуцлагатай амьдралдаа дасаад ирэхээр биеийн эсэргүүцэл нь сайжрана. Харин жилийн эцэс дөхөөд ирэхээр хяналт нь жаахан буураад эргээд стрессдэх гээд байдаг гэнэ. Өвчин гэж заасан шугамнаас доош орсон үед стресстэй орчноосоо холдсон ч гэсэн стрессдэхгүй байж чаддаггүй учраас өөрийгөө тэр шугамнаас дээр байхаар дээрх асуултуудад хариулсан өөрийнхөө хариултыг санаад, биед, сэтгэл санаанд, амьдралд тань ямар нэг өөрчлөлт гарвал стресс тайлах арга хэмжээ авж байгаарай. Хүний газар ганцаараа амьдрах, бүх хариуцлагаа өөрөө даан амьдрах, шинэ ажилд арай хийж ороод дасан зохицоход хүн болгонд хэцүү байдаг байх гэж бодож байна.
Ялангуяа хариуцлагатай, замаас нь арай л хаяж болохгүй байдалд ороход өөрийнхөө эрүүл мэнд болон сэтгэл санаа, стрессээ зохицуулах нь нэн шаардлагатай болно гэдгийг хүн болгон мэдэж байгаа байх. Тийм болохоор хичээцгээе найзуудаа.

Сэтгэл мэдрэлээ чангалах

2008-01-31T00:45:00.000+09:00

Би долоо хоногийн Лхагва, Пүрэв, Баасан гаригуудад их дуртай л даа. Гоё хичээл ордог болохоор...
Өнөөдөр Сэтгэл мэдрэлийн лекц орлоо.

Бидний невроз гэж их ярьдаг сэтгэл мэдрэлийн байдал дотроо янз янз байдаг.（Невроз гэхдээ орчин үеийн оношны нэршлээс хасагдан өөр нарийн нэршлээр солигдсон）

Үүнээс зарим сэтгэл мэдрэлийн өвчнийг маш сонирхолтой аргаар эмчилдэг ба тэр нь маш үр дүнтэй байдаг гэнэ. Сонирхуулахад
Моритагийн эмчилгээ гэсэн арга байдаг гэнэ.

Өвчтөнд энэ аргын тухай танилцуулан зөвшөөрсний үндсэн дээр эхэлдэг ба хэрэв бүтэхгүй гэж өвчтөн өөрөө шийдвэл хэзээ ч хамаагүй дундаас нь зогсоодог.
Эхний 7 хоног: заавал хэвтрийн байдалд өнгөрөөнө. Бие засах зорилгоор хөл дээрээ босох боловч бусад үед унтана. Өвчтөн ч ууц нуруу өвдлөө, болохгүй байна гээд л янз бүрээр үглэх боловч нэг ч гомдлыг нь үл тоомсорлохгүй боловч нэг ч тохиромжтой хариу өгөхгүй. Ямар ч утгагүй хариу өгөөд, за одоо унтаарай гээд л яваад өгнө. Өвчтөний бүх зовлон гомдлыг 24 цаг сонсох боломжгүй учраас өдрийн тэмдэглэл бичүүлнэ. Юу ч хамаагүй бичсэн болно хэмээнэ. 2 янзын тэмдэглэл бичүүлэн эмч нь нэгийг нь уншин коммент бичих хооронд өвчтөн нөгөөхийг нь ашиглан хоорондоо солилцоно. Коммент бичихдээ тохиромжгүй буюу жишээ нь " голын хөвөөнд хонь бэлчинэ" ч гэх юм уу гомдлолтой нь огт хамаагүй юм бичиж өгнө.
Хоёр дахь 7 хоног: амархан нэг төрлийн ажил хийлгэнэ. Унтаж, идэхээс бусад бүх цагт өдөржингөө өвсийг 1 см-ийн хэмжээтэйгээр гараараа нэг нэгээр нь таслах ч юм уу, цаас нугалах ч юм уу, цаасаар уут хийх ч юм уу өдөржингөө хийлгэнэ.
Гурав дахь долоо хоногт хүнд ажил хийлгэнэ. 1 м диаметр 2 м гүнтэй нүх ухуулах ч юм уу. Хийгээд дууссаны дараа буцаагаад булуулна. Хажууд нь яг ижилхэн нүх ухуулна.
Сүүлийн долоо хоногт энгийн амьдралд буцаж орох дадлага хийнэ.
Ийм маягаар биеэ хөдөлгөсөн 単純作業 удаан хугацаагаар хийж эцсийг нь үзэхэд маш сайн эмчилгээний үр дүн өгдөг ба гаж нөлөө бараг үүсдэггүй. Гаж нөлөө үүсэхээр хүн энэ эмчилгээг угаасаа дийлэхгүй дундаасаа хаядаг гэнэ.

Тийм болохоор стрессдээд, бухимдаад байвал гэрээ цэвэрлэх, шалаа угаах зэрэг биеэ хөдөлгөсөн ажил хийн дуусахад сэтгэл чинь онгойх болно. Хүн өрөөнийхөө шалны талыг нь угаагаад талыг нь угаалгүй орхидоггүй биз дээ гэнэ ээ.
Ээж намайг завгүй байсан ч хичээлийнхээ дундуур босоод шалаа угаачихаж бай, ингэж бай гээд л байдаг байсан учрыг нь одоо л ойлголоо. хэхэ. Спортоор хичээллэх ч бас үр дүнтэй.

Яагаад биеэ хөдөлгөх нь сэтгэл мэдрэлд нөлөөлдөг вэ гэвэл хэдийгээр бие тархины удирдлагын дагуу ажилладаг ч, тархи өөрөө ч гэсэн эрхтэн юм болохоор биеэ сонсдог. Угаасаа feedback явагдан бие чинь тархийг чинь бас удирдаж байна гэсэн үг. Тархиа шууд удирдаж чадахгүй бол биеэ дайчилж биеэрээ дамжуулж тархиа удирдаарай. Өөрөөр хэлбэл сэтгэлээ удирдаж чадахгүй бол биеэ хөдөлгөөд хэлбэрдэх 形から入る гэх юм уу даа. Нохойноос айдаг бол нохойнд дуртай юм шиг толгойг нь илэх ч гэх юм уу. Нохойноос хол явах боломжгүй бол шүү дээ.

Наттод дургүй бол дуртай юм шиг амтархан идэж байна гэж бодоод идээд байвал дуртай болно гэсэн үг хэхэ.

Хистери гэдэг үгийг нийгэм ихэвчлэн сөргөөр хүлээж авдаг. Стресстэй асуудал, шийдэж боломгүй асуудал зэргээс болж гэнэт босож чадахаа болих, явж чадахаа болих, хэлгүй болох зэрэг албаар бус мөртлөө янз бүрийн шинж тэмдэг илэрдэг. Японы Мичико хатан ч гэсэн залуудаа хэлгүй болсон гээд мэдээллээр их шуугилдаж байсан ба энэ үед сэтгэл мэдрэлийн бүх эмч байдлыг нь сонсоод шууд л биед илэрдэг хистери байна гэж дотроо оношлож байсан гэдэг. Гэвч нэг ч сонинд хистери гэдэг үг гараагүй ба шаал өөр өвчний талаар сонинд тавьж байсан гэнэ. Мэдээллийг бичиж байсан хүн нь хүртэл худлаа юм бичиж байгаагаа мэдэж байсан байх гэдэг.
Үүний бас нэг жишээ нь, Вьетнамын дайны үед Америкийн цэргүүдийг фронт руу илгээхээс өмнөх өдөр ч юм уу их илэрдэг өвчин байсан гэнэ. Өөрөөр хэлбэл амиа аврахын тулд бие нь урвал үзүүлдэг гэсэн үг. Энэ талаар Орос-Японы дайны үед сэтгэл мэдрэлийн нэг эмч энэ өвчний эмчилгээ бол хистери илэрсэн ч фронт руу явуул гэж тэмдэглэсэн байдаг. Огт юм хийхгүй байснаас тулалдсан нь аврагдах магадлал арай өндөр учраас бие нь өөрийгөө аврахын тулд зүгээр болдог байсан байх гэж орчин үеийн эмч нар ярьцгаадаг.

Кафейн буюу цай, кофений нөлөө

2008-01-29T21:33:00.000+09:00

Манай сургууль энэ жил 2-р сарын 1-нээс 27 хүртэл нийт 14 шалгалт аваад намайг 4-р курс төгсгөх юм. Иймээс өчигдөр жаахан орой унтсан чинь өглөө босох гэж дайн хийлээ. Ядаж цас ордоггүй Окаямад маань хунгарлатал орчихсон, кондишенэр, халаагч 2-оо зэрэг залгаж байж арай хийж бослоо. 8,40өөс хичээлтэй хүн 8,10т арай хийж боссон болохоор өглөөний цай уулгүй цасан дундуур гүйлээ.
Эхний цагийн завсарлагаанаар өглөөний цайндаа булчик, кофе авлаа. Авах авахдаа хааяа нэг авдаг лаазтай кофенээсээ давраад "хүйтэнд гарсан юм чинь" гээд өөрийгээ эрхлүүлэн Гранде хэмжээний кофе аваад сууж байлаа.(цаг 10,00)
Өдрийн завсарлагаагаар юм идэх хүсэл төрсөнгүй. Тараад номын санд суулаа.4 цагт өдрийн цай... Уг нь өглөөний цай, өдрийн цайг яг цагийн дагуу уудаг юм. Ритм алдагдах дэмий юм аа.

Нийгмийн хамгаалалын системын талаар ном уншаад сууж байтал ийнхүү бичсэн байлаа:

Кафейн цай кофенд хуримтлагдсан эртнээс хэрэглэж ирсэн хамгийн өдөр тутмын өргөн хэрэглээний эмийн бодис юм.

Захын судас, цагаан хоолойг өргөсөн амьсгалын хүндрэл, толгойн өвчнийг бууруулах, биеийн булчингийн тонусыг ихэсгэн ядарсан мэдрэмжийг багасгах үйлчилгээтэй. Зүрхний үйл ажиллагааг дэмжиж цусны эргэлтийн хэмжээг ихэсгэснээр шээсний хэмжээг ихэсгэнэ. Мөн ходоодны шүүсний шүүрлийг ихэсгэнэ.
Нойр хулжаахад кофе үр дүнтэй байдгаас кафейн тархийг сэргээх үйлчилгээтэй.
Кофе, ногоон цай, оулон цай（500 мл-ээр уух нь хэтрүүлэн хэрэглэж байгаа байж магад шүү）, баахуу цай 1 аяганд 30-100мг
коланы төрлийн ундаанд 35-50мг кафейн орсон байдаг ба сэтгэл мэдрэлийн ядаргаа, нойронд эсэргүүцэх чадварыг ихэсгэх учраас тооцоолон бодох чадвар дээшлэх, төвлөрөлт сайжирдаг. Аптекад зарагддаг өвчин намдаах эм, ханиадны эм, ханиалтыг зогсоох эмэнд 1 удаад 10-50мг кафейн орсон байдаг. Сонирхолтой нь, харьцангуй бага хэмжээний кафейн нь сул боловч тайван бус байдал, цочролыг бууруулах үйлчилгээтэй ба тархи сэргээх нөлөөтэй учраас ослоос сэргийлэхэд сайн гэгддэг. Тийм болохоор өглөөний цай өдрийн гайнаас аврана гэдэг.
Гэвч сайны хажуугаар саар гэгчээр кафейныг нэг доор их хэмжээгээр (200 мг-аас дээш) хэрэглэхэд тархи хэт цочрон, мэдрэл хэт мэдрэгжин тайван бус болох, нойргүйдэх, санаагаа нэгтгэж чадахаа болино. Хааяа гар салганах, татах, нүд харанхуйлах, чихний хэнгэрэг дэлдэх зэрэг хордлогын шинж тэмдэг илэрдэг. Мөн орой цай, кофе ууснаас нойргүйтэх ялангуяа нойрсож эхлэх үеийн гажиг болон шөнө сэрэх шалтгаан болон дараагийн өдөр нь нойрмоглон үүнийг арилгах зорилгоор дахин кафейн хэрэглэх муу зуршлын эргүүлэгт ордог.
Кафейны ихэнх хэмжээ нь элгэнд задран, цусан дахь хэмжээ нь 2 дахин буурах хугацаа нь 3,5 цаг байдаг. Иймээс цай, зөөлөн ундаа, эм зэрэг хэлбэрээр уусан кафейны тархийг цочроох үйлчлэл нь ойролцоогоор 8 цаг үргэлжилнэ. Энгийн цай уух үед биед орох кафейны хэмжээ 100мг-аас бага байдаг ба хурц хордлого илрэх нь бага. Гэвч их хэмжээний хэрэглээ болон эмийн замбараагүй хэрэглээнээс эсвэл элэг муутай хүн энгийн хэмжээний хэрэглээнээс хурц хордлого илрэх тохиолдол байдаг.
Өдөрт 3 аягаас дээш хэмжээний кофе уудаг хүн (300мг) уухаа зогсооход хэдэн цагийн дараа кофе уумаар санагдан (сэтгэл мэдрэлийн донтол), бухимдах, нойр хүрэх зэрэг сэтгэл мэдрэлийн шинж тэмдэг дээр нэмэн чамархайн ойролцоо зүрхний цохилттой давхцан лугшин өвдөх тохиолдол бий. Энэ нь кафейны донтлоос үүдэлтэй салалтын шинж тэмдэг離脱 юм.
Ийм болохоор кафейны хэмжээ, шинж тэмдгээс хамааран сэрээх, тайвшруулах 2 талын үйлчилгээтэй учраас олон дахин хэрэглэснээс болж нөлөө ихсэх, эмийн тэсвэртэй болох нь харьцангуй бага байдаг учраас хэдэн мянган жилийн турш хэрэглэгдсээр ирсэн. Гэвч цай болон кофе буюу кафейн нь бүрэн аюулгүй бус учраас хэт хэрэглээнээс татгалзах шаардлагатай. Энгийн хэмжээгээр ч гэсэн хүүхэд, хөгшдөд хэт цочроох, нойргүйтэх, жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд ургийн хөгжилд нөлөөлөх аюулыг үгүйсгэхийн аргагүй. Насанд хүрсэн хүнд кофе хэт хэрэглэх асуудал үүсэж байгаа. Цай болон кофе нь эмийн бодис агуулсан уух юм гэдгийг сайн санах хэрэгтэй.
シンプル衛生公衆衛生学　2005　南江堂　262-р хуудас

гэж бичжээ. Нээрээ 6 гээд миний нойр хүрээд өөрийн эрхгүй ширээ дэрлэн 15 мин хэвтэж билээ. Кафейн гэснээс 3-р курсийн эм судлалын дадлага дээр хулганад тарьсан чинь ихээр шээн, бусад тариулаагүй хулгана нь өтгөн гаргасан байхад нэг ч өтгөн ялгаруулахгүй, маш хүчтэй татаад, хэдэн мин-ын дараа үхчихсэн.

Эмэгтэйчүүддээ зөвлөхөд цусны хэмжээг ихэсгэнэ гэдэг нь эдийн шингэн буюу арьсны чийглэгийг татан цус руу оруулж байна гэсэн үг. Энэ нь шээсээр биеэс гадагшлан бие усгүйтдэг. Ходоодны хүчлийг нь ихэсгээд усыг нь авж байгаа учраас ходоод өөрийг нь хүчлээр түлэх аюултай. Мөн гэдэснээс ч гэсэн усыг нь татах учраас өтгөн хатах аюултай. Иймээс өвлийн цагт тохируулан хэрэглэхээс гадна сайн бүлээн ус ууж байгаарай. Ус дутан амархан хөгшрөх вий. Миний лав ходоод сонин болоод оройн хоол идэж чадахгүй сууж байна. Шалгалтын сезонд кофе хэрэглэмээр байдаг ч гэсэн биеэ хайрлаарай. Өөртөө ч гэсэн тэгэж хэлээд л, мэдрээд л сууж байна.

Дараа жилийн заавал хийх ажил

2006-12-18T04:13:00.001+09:00

Шинэ жил гарах дөхөж байгаа болохоор заавал биелүүлнэ гэсэн зорилго тавихаар шийдлээ.

1, Энэ жил өөрийн мэргэжилтэй холбоотой 12 үзүүлэн хийнэ.
2, Хичээлдээ хоцрохыг долоо хоногт 1 удаа болтол бууруулах.
3, Шүдний анатоми хичээлийн лекцийг монгол хэл рүү хөрвүүлнэ.
4, Мэргэжлийн хичээлийн дадлагын дэвтэрийг монгол хэл рүү хөрвүүлнэ.
5, Зун Монголд НАС-ын оюутны семинар дээр илтгэл тавих.
6, Судлагааны ажил эхлүүлэх.
7, Мэргэжлийн бус 12 ном унших.

Амьдрал бол драма

2006-12-09T14:17:00.000+09:00

Нэг өдөр багшийнхаа өрөөгөөр толгойгоо цухуйлган мэндэлтэл багш маань надад нэгэн видео үзэхийг зөвлөлөө. Дараа нь төгсөх курсын ах бас орж ирлээ. Ингээд үзтэл сэтгэл мэдрэлийн хөгжлийн хоцрогдолтой (mental retardation) хүүхдийн хөгжилд амны хөндийн үйл ажиллагаа, хооллох ажиллагааг сайжруулснаар хөгжил нь хурдассан тухай клиникийн кейс-ийн тухай видео байсан юм.

Тухайн кейс судлагаанд ирсэн хүүхэд
3 настай, эм, анх 2005 оны 7 сард анх удаа ирсэн
Larsen　хэв шинж, тархины саажилттай
Гол зовиур: Хооллох үйл ажиллагааг сайжруулах сургуулил хийхийг хүссэн
Анх ирэхдээ: Шүдний цоорол (-),уруулаа жимийх чадвар сайн, Эрүүний сүүн үүдэн шүднүүдийн гажиг,үүдэн шүдний зуултаас болж үүссэн шаамий, эрүүний хажуу тийш хөдөлгөөн（-）, үүдэн шүдний хавиралт（++）, хооллох үед хэлний хөдөлгөөн сайн биш, п-гийн төрлийн авиа хааяа б-гийн төрлийн авиа буюу голдуу уруулын авиа л гаргадаг.
Энэ хүүхдэд 10 сард хэл өндөрсгөх, зуулт өндөрсгөх аппарат тааруулж өгөхөд, хэлний байрлал өндөрсөн, зуулт өндөрссөнөөр шүд хавирах нь багассан
5 хоногийн дараа эрүүний хажуу тийш хөдөлгөөн бий болсон, эрүүний хөдөлгөөн сайжирсан, п-гийн төрлийн авиа багасаж м-гийн төрлийн авиа ихэссэн, араа шүдээрээ зажлах нь ихэссэн, үүдэн шүдээрээ зажлах нь багассан.
2005 оны 11 сард үүдэн шүдний зажлах хөдөлгөөн багасаж, эрүүний хажуугийн хөдөлгөөн ихэссэн
2005 оны 12 сард авиа, дуудлага нь ойлгомжтой болсон
2006 оны 4 сард хооллох сургуулилтын үед ярьдаг болсон байсан.
Ээжийн сэтгэгдэл: хурдан сайн хоол идэж чаддаг болсон, шүд хавирах нь зогссон. Ярьж чаддаг болсноор зогсохгүй сургуульсан эмч хүртэл гайхмаар үр дүн өгсөн. Энэ нь сэтгэл мэдрэлийн хөгжил хурдассан, алхаж чаддаг болсон, mental age　нь өмнө нь 10 сартай байснаас энэ хагас жилийн дотор 3 насаар өсөж жирийн хүүхдийн насанд дөхсөн mental age-д хүрсэн байсан.
Энэ видео-г үзэж байсаж дээд курсын ахын сэтгэл хөдлөн нүдэнд нь нулимс бүрэлзэн багшид ихээхэн талархан ингэж хэлж билээ." Эцэг эхийнхээ ачийг анх удаа хариулж чадах юм шиг санагдлаа."

Тэр ахыг явсны дараа багш ийнхүү өгүүлж билээ. "Ах нь төрөлхийн хөгжлийн хоцрогдолтой учраас хэрэг болох болов уу гэж бодоод дуудсан юм. Кюшү-д хуралд явж байгаад нэгэн эмэгтэйчүүд, эх барихын эмчээс ийнхүү сонссон юм. Хүүхэд төрөхдөө өөрийн эцэг эхээ сонгож төрдөг. Хэрэв энэ тухай хүн болгон мэддэг бол Японд сүүлийн үед болоод байгаа эцэг эх нь хүүхдээ хүчирхийлэх, амийг нь бүрэлгэх зэрлэг явдлууд гарахгүй байх ч байсан юм билүү. Жишээ нь, нэгэн хүүхэд төрөхөөсөө өмнө нас барах байжээ. Бурхан түүнд 2 сонголт өгж. Чи жирийн эцэг эхийн хүүхэд болон төрвөл төрөх үедээ нас барна. Харин эх нь хөгжлийн бэрхшээлтэй гэр бүлд төрвөл амьдрана, гэжээ. Хүүхэд сүүлийн замыг сонгосон аж. Хүүхэд өсгөх хэдийгээр хүнд хүчир боловч эцэг эх өөрсдийг нь төрөхдөө хүүхэд нь сонгоод заяагдсан гэдгийг мэддэг бол яасан ч төвөгшөөж, хүүхдээ ад үзэж чадахгүй байх бизээ гэж манай багш нүдэндээ нулимс бүрэлзүүлэн ярьж байж билээ. Амьдралын тухай ингэж боддог бол хүмүүсийн нүдэнд янз бүрийн юм огт өөрөөр харагдах биз ээ" хэмээж байсан юм.

Багшийн яриаг сонсоод шүдний эмчийн мэргэжил цоорсон шүдийг янзалж, шүдгүй болсон хүнд хиймэл шүд хийх, яах ч аргагүй болсон шүдийг авахаар зогсдоггүй юм байна даа гэж өөрийн эрхгүй бодогдож байсан юм. Эрүүлийг хамгаалах яамны ажилтан ч бай, эмч ч бай, асрагч ч чадахгүй зөвхөн шүдний эмч болсноор л бусдын хүрч чадахгүй газар хүрэн хүний амьдралд өөрчлөлт хийж, сайныг бүтээж чаддаг юм байна гэдгийг багшийнхаа ажлаар дамжуулан мэдрэх шиг болсон.

Мэдлэгийг хүүхдийн толгойд хэрхэн оруулах вэ?

2006-11-07T06:08:00.000+09:00

Ер нь өнөөг хүртэл хичээл хийх арга маань мэргэжлийн номыг аль болох боломжоороо сайн уншиж номонд бичигдсэн мэдээллийг ядаж нэг удаа харсан байхаар шалгалтанд бэлддэг байсан юм. Гэтэл курс ахих тусам унших юм ихсээд зайлшгүй мэдэх шаардлагатай юмыг тогтоох ба тэдгээрийнх нь хэмжээ нилээн ихсэж байна. 3 жилийн дараа төгсөөд 3-р курсдээ үзэж байсан эмгэг судлалын нарийн зүйлүүдийг санана гэж үлгэр болж магадгүй санагдах юм. Тэгээд багшийнхаа жирийн хүмүүст ярьж өгдөг лекцэн дээрх бичлэгийг нь үзэж байтал сонирхолтой юм гарч ирлээ.

Мэдлэгийг толгойд нь бус сэтгэлд нь хийж өгөх хэрэгтэй гэж. Хүний тархийг амарханаар хуваавал 3 давхаргаас бүрддэг ажээ. Амьдралыг тэтгэгч амьсгалын төв, хооллолтын төв зэрэг амьд байхын тулд зайлшгүй шаардлагатай үйл ажиллагааг удирддаг тархи нь хамгийн дотор талдаа байдаг ба энэ нь хэвлээр явагчдын түвшинд анх гарч ирдэг тархи юм. Үүнийг амьдралын тархи гэж нэрлэе. Дараагийн давхарга нь сэтгэлийн янз бүрийн мэдрэмжийг захирдаг лимбийн систем юм. Энэ нь доод хөхтөнд байдаг тул нохой муур зэрэг амьтдыг илэхэд эрхлэж, сүүлээ хөдөлгөх зэрэг үйлдэл хийдэг. Ийм болохоор сэтгэлийн тархи гэгддэг. Харин дээд хөхтөнд гарч ирдэг их тархины бор гадаргыг мэдлэгийн тархи гэдэг. Учир нь тоо бодох, шинэ мэдлэг хүлээн авах, тогтоох, боловсруулах зэрэг үйл ажиллагааг удирддаг. Хүний мэдлэгийн тархи хамгийн чухал юм шиг санагдах боловч асар том дутагдалтай байдаг байна. Тэр нь амархан мартдаг ажээ. Харин сэтгэлийн тархинд орсон мэдээлэл удаан хугацаанд хадгалагддаг байна. Жишээлбэл, 1-р курсдээ үзэж байсан анатомын латин үгнүүдийг хэдийгээр дуржигнуулан цээжилдэг байсан боловч өдөр тутамдаа хэрэглэхгүй байснаас одоо бол бүгдийг нь санахгүй. Харин 1-р курсдээ таалагддаг байсан дээд курсийн ахаар заалгуулж байсан хичээл одоо хүртэл мартагдаагүй байдаг. Үүнтэй адилаар физикийн баахан томъёонуудыг нээх сайн санадаггүй. Харин физикийн багш завсарлагаанаар хэрхэн хоолоо чанга сорон амтархан идэж байсныг одоо хүртэл санадаг. Манай багшийн хүнд хичээл заах арга нь хүний сэтгэлийг хөдөлгөхийн хажуугаар чухал мэдээллээ хэлж өгөх арга юм. Жишээлбэл, Японд өргөн хэрэглэгддэг лазтай кофенд маш их хэмжээний сахар орсон байдгийг ойлгуулахын тулд лекцийнхээ үеэр нэг хүнийг дуудаж гаргаж ирээд лазтай кофе бариулна. Хажууд нь жирийн кофе найруулаад нүдэн дээр нь цаастай элсэн чихэр 1-г хийнэ. Ингээд кофегээ амсуулна.
Дараа нь ахиж нэг ширхэгийг хийнэ. Ахиад амсуулна. Гэх мэтээр 8 ширхэг цаастай сахар хийнэ. Тэр болгондоо амсуулж сэтгэгдлийг нь хэлүүлнэ.
Эхний удаад "Жаахан чихэр амтагдаж байна"
2дахь удаад " Нэлээн чихэрлэг болж эхэллээ шүү"
3дахь удаад " Болоо ш үү дээ. Ахиад хийх гэж байгаа гэж үү? Ууж чадахаа болино шүү дээ"
4дэх удаад "Ийм юм хийлгэж яах нь вэ?"
5дахь удаад " Бараг л чихэртэй ус боллоо шүү дээ"
6дахь удаад "Сахарны сироп боллоо шүү дээ"
7дахь удаад "Одоо тэнэглэхээ больё"
8дахь удаад "Байгалийн баялгийг дэмий үрээд байх юм"
Мэдээж багшийг хүндлээд сүүлийн 2 өгүүлбэрийг шууд хэлэх хүн гарч ирэхгүй. Гэхдээ ганцхан аяга кофенд цаастай сахар 1 1-ээр нь нэмэх тутамд яах бол хэмээн сэтгэл догдлон ийм маягаар 8 удаа давтахад сэтгэлийн тархинд лазтай кофенд ийм их хэмжээний сахар орсон байдгийг ойлгож авна. Харин 200г лазтай кофенд 24 г сахар ордог гэж хэлвэл хүн төсөөлж чадахгүй учраас их багын хэмжээг ч мэдрэхгүй. Мэдээж ярианы дараа 5 мин ч хүрэхгүй хугацаанд мартаж орхино.

Ийм яриа, ном уншаад уран зохиолын ном уншиж байгаа юм шиг догдолж билээ. Агуу шүү.

Сонирхолтой санагдсан яриануудаас

2006-11-06T01:38:00.000+09:00

Багшийнхаа үзлэгт дагаж хэд хоног явж байхдаа миний хувьд сонирхолтой болон мэдэхэд илүүдэхгүй юм болов уу гэсэн хэдэн яриануудаас бичье гэж бодлоо.

Хүүхдийн мэдэрхүй эхийн гэдсэнд байхаас эхлээд төрөөд 3 нас хүртэл хамгийн эрчимтэй хөгждөг бололтой. Ялангуяа амтлах мэдэрхүй төрснөөс 3 нас хүртэл хөгждөг. Өөрөөр хэлбэл 0-3 насанд хүүхэддээ янз бүрийн амтыг маш сайн тогтоож цаашид ямар амтанд дуртай болох вэ гэдэг нь энэ үед шийдэгддэг ажээ. Иймээс багаасаа чихэрлэг юм их идэж өссөн хүүхэд бүх амьдралаараа бусад хүмүүстэй харьцуулахад чихэрлэг юманд илүү дуртай байна. Их давстай хоол идэж өссөн хүүхэд том болсон ч хоолондоо их давс хийхгүй бол давстай юм шиг мэдэрдэггүй аж. Үүнтэй адил зөвхөн миний ойлгож байгаагаар (махны амтыг умами гэдэг) багаасаа мах идэж өссөн монголчууд маань махгүй хоол амтгүй санагдаад байх нь аргагүй юм болов уу. Харин амт султай юм идэж өссөн бол том болоод янз бүрийн амтыг ялгахдаа сайн болдог юм байна. Иймээс Японд хүүхдийг бага наснаас нь амт султай болон хатуу зөөлөн, уян харимхай гэх мэт байдалтай янз бүрийн хоол идүүлэхийг зөвлөдөг юм байна.Ингэснээр байгалийнх нь амтыг нь илүү тогтоолгох, хэлний ба зажлуурын мэдэрхүйг хөгжүүлдэг гэнэ. Магадгүй тийм ч учраас япон хэлэнд амтыг илэрхийлэх маш олон үг байдаг юм болов уу. Цаашид амьдралын зуршлаас үүдэх өвчнөөс сэргийлэхэд багаасаа мэдэрсэн амтны ой тогтоолт чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэсэн үг.

Бургер, шарсан төмс буюу фастфуд, бэлэн хоол зэрэг маш хүчтэй амтлагчтай хоолыг хүүхэддээ багаас нь бүү өгөөрэй. Амьдралын зуршлын өвчнүүдээс сэргийлнэ.
Мөн 4 -5 нас хүртэл нь газтай ундаа бүү уулгаарай, 4 нас хүртэл нь чихэр шоколадыг долоо хоногт ганц удаа ч юм уу огт өгөхгүй байсан ч болно. Эдгээр байхгүй байсан ч гэсэн хүүхэд тань эрүүл амьдарч чадна. Мөн яс, шүдтэй холбоотой асуудлууд ирээдүйд гарах магадлал буурна.
Янз бүрийн навчин болон үндсэн ногоонуудыг их идүүлж байгаарай. Лууван, навчин ногоонд агуулагдах чухал тэжээлийг хоолоороо хангалттай авж эрүүл чийрэг амьдарч чадна. Ирээдүйд хавдараар өвчлөх магадлал эрс буурна.
Давс султай (ирээдүйд даралт ихсэх өвчнөөс сэргийлж чадна), янз бүрийн хэмжээгээр хэрчсэн, хатуулагтай хоол өгөөрэй гэж ээж аав болох гэж байгаа хүмүүст захья.

Мөн ойролцоогоор хүүхэд гартаа тааралдсан бүхнийг амандаа хийгээд байдаг нь орчингоо танихдаа амны мэдэрхүйгээрээ антенн хийдэг ажээ. Хүүхэд багаасаа хуруугаа хөхдөг. Энэ нь ямар үед хөхөж байгаасаа хамаараад сайн муу талуудтай байдаг.
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд хуруугаа бага хөхдөг ба тэр хэвээр нь дасгал хийлгэхгүй орхивол юм хүлээн авах чадвар цаашид ч хоцрогддог ажээ. Ийм тохиолдолд хүүхдийн араа шүдийг гартал эцэг эх нь араа шүд гарах буйлны хэсгийг өдөрт ядаж нэг удаа ч болов хуруугаараа зөөлөн зүлгэж дасгах хэрэгтэй аж. Ингэснээр дасгал огт хийж үзээгүй ба хийж үзсэн хүүхдийн хөгжлийн түвшин эрс ялгаатай байдаг гэсэн судалгаа байдаг. Мөн хэвийн өсөж бойжиж байгаа хүүхдэд ч ийм дасгал хийх нь ашигтай аж. Учир нь 2 нас дөхөөд буюу араа шүд нь ургаад ирэхээрээ хүүхэд амандаа хүргүүлэхээс дургүйцдэг болдог ба үүнээс ээж нь хүүхдийнхээ шүдийг угаахад бэрхшээлтэй болдог гэнэ. Шүд нь ургаагүй байсан үеэс нь хуруугаа болон сойз хүргэж дасгаснаар энэ асуудал шийдэгдэхэд дөхөм болно. Харин сойзыг шүд нь цухуйсан үеэс нь эхэлж дасгахыг зөвлөе.
Хүүхэд тэгвэл хэдэн нас хүртлээ хуруугаа хөхөхийг зөвшөөрөх вэ? Японд шүдний эмч нар 2 нас хүртэл гэдэг байна. Яагаад гэвэл хүүхдийн араа шүд гарч ирэхээр эрүүний яс бэхжиж эхэлдэг. Энэ үе хүртэл хуруу хөхөх нь зогсвол эрүү тагнайн яс цаашлаад нүүрний хэлбэр эрүүл хөгждөг гэнэ. Харин зогсохгүй бол тагнай болон шүдний байршилд өөрчлөлт орж орсгой, хэвийн үед ам нь байнга онгорхой байдалд хүрдэг. Мөн уруул нүүрний булчингууд суларч цаашид ч янз бүрийн муу үр дагавар авчирдаг ажээ. Уруул нь зузаан гурвалжин уул хэлбэртэй хэвийн үед онгорхой байвал уруулын булчин сул гэж тодорхойлж болох юм шиг байна лээ. Ийм тохиолдолд үлээвэр хөгжим тоглох зэрэг уруул чангалах дасгал хийлгэхийг зөвлөдөг.
Өнөөдөртөө ингээд түр завсарлая.

Сургуулиас гадуурх хичээл

2006-10-13T01:25:00.001+09:00

Шинэ семестер эхлээд хүүхдийн шүдний тэнхимд 2 сар хувиарлагдан хичээл хийхээр боллоо. Тэгээд тэнхмийнхээ багш нарыг дагаж янз бүрийн газар луу яван ажил, судалгаанд нь туслана.
Хамгийн эхний өдөр нэгэн бага сургууль дээр очин тэнд явуулж байгаа шүдний холбогдолтой ажлуудтай танилцсан билээ.
Миний ойлгосноор Японы бага сургуульд эрүүл мэндийн хичээл, шүдний хичээл нь жилдээ тодорхой орох цагтаа гэвч энэ цаг нь хангалтгүй гэж сургуулийн захирал үзсэн тохиолдолд Боловсролын Яаманд өргөдөл гарган их сургуулийн шүдний багштай зөвлөж байгаад шүдний хичээлийг 1 сар workshop маягаар эрчимтэй явуулдаг юм билээ. Дээр нь Боловсролын Яамнаас зөвшөөрөл авснаар хүүхдийн эрүүл мэндийн сургалтанд зориулж сургуульд төсөв орж ирдэг тул гаднаас шүдний эмч, эрүүл ахуйч, багш, 70-80 насандаа хүртэл шүдээ эрүүл байлгаж Японд 80 насандаа 20 шүдтэй байя буюу 8020 хөдөлгөөний зорилгод бүрэн хүрсэн өндөр настангуудыг дуудан ирүүлж яриа, хичээл заалгадаг юм байна. Энэ бүх сургалтын хөтөлбөр тухайн бага сургуулийн захирал, багш нарын хүсэлтээс үүдэлтэй байдаг ба багш нар ч эрүүл мэндийн хичээлийн агуулгыг өөрсдөө янз бүрийн ном, интернетээс мэдээллийг авж бэлтгэдэг бөгөөд мэдээллийн зөв бурууг, мөн хүүхдэд хэрхэн хүргэх вэ гэдгийг хүүхдийн шүдний багш буюу эмчтэй зөвлөлддөг юм билээ.
Тэгэхээр тухайн өдрийн бидний хийсэн ажлын дарааллыг товч танилцуулвал:
1. Анги тус бүр буюу 1-6- р ангиуд бүлэг бүлгээрээ ирж хүүхэд бүрт амны хөндийн шинжилгээ эсвэл үзлэг хийнэ. Сургуулийн шүдний хөтөлбөр маань хэдэн жилээр явагддаг тул би дундаас нь л оролцсон юм.
Амны хөндийн үзлэгт:

шүдний цоорол аль шүд нь аль хэсэгтээ хэр зэрэг гүнзгий цоорсон

буйлны үрэвсэл буйл нь үрэвсэж улайсан байна уу

зуултын байдал шүдээ хазахдаа хэвийн зууж байна уу, хэвийн бус тохиолдолд яваандаа эрүү нүүрний гажиг буюу шаамий эсвэл орсгой гм болох магадлал өндөр

өнгөр шүднүүд нь хэр их өнгөртэй байна вэ, хаагуураа шүдээ сайн цэвэрлэж чадахгүй байна вэ гэх зэрэг мэдээллүүдийг өгдөг.

Амны хөндийн шинжилгээ:

өнгөрөөс арчдас авч ямар төрлийн шүд цооруулах бактери байгаа вэ гэдгийг шинжилдэг. Дүнгээс нь хамаараад цаашид шүдээ хамгаалахдаа юун дээр илүү анхаарах вэ гэдгийг хэлж өгнө. Өөрөөр хэлбэл шүд нь цоорох аюулын түвшинг илэрхийлнэ гэсэн үг.

зуултын хүчийг тодорхойлно

уруулын хүчийг тодорхойлж нүүрний булчингуудын хөгжлийн талаар мэдээлэл авна
амны чийгшилтийн байдлыг шинжилж жирийн үед шүлс хэр их ялгарч байгааг тодорхойлно. Шүлс их ялгарах тусмаа шүд цоорох магадлал буурах учраас ам нь хатдаг эсэхийг мэднэ
мөн бохь зажлуулаад идэвхтэй үеийн шүлсний ялгаруулах чадварыг шинжилнэ
эцэст нь хүүхэд бүрийн амны хөндийн зургийг авж жил болгон харьцуулан үзэж өөрчлөлтийг нь ажиглана.

Энэ бүх ажлыг жил бүр хэд хэдэн удаа ирж хийснээр 1 хүүхдийг 6 жилийн турш хянаж зөвлөгөө өгөх боломжтой юм билээ.
2. Дараа нь багш нартай уулзаж заах явцдаа мэдэхгүй байсан, хүүхдүүдийн асуултанд хариулж чадахгүй байсан, эцэг эхийн санаа зовсон асуултанд хэрхэн зөвлөгөө өгөхөө мэдэхгүй байсан асуудлуудыг шийдэхэд зөвлөгөө өгөн сэтгэгдлийг нь сонссон. Бага сургуулийн багш нар нь тун идэвхтэй асууж зөвлөгөө авж байсан нь миний сэтгэлийг их татсан.
3. Эцэст нь багш нар цаашид шүдний тухай хичээлээ ямар хэлбэрээр ямар материал ашиглан ойлгомжтой туршилт хийж хүүхдэд ойлгуулах гэж байгаа талаараа товч танилцуулан зөвлөгөө авж байсан.

Манай багшийн хувьд энэ бүх ажлыг зохицуулж хийгээд өөрт нь хамгийн сонирхолтой санагддаг зүйл нь юу вэ хэмээн асуухад бага ангийн багш нар хүүхдэд юм ойлгуулахдаа мэргэжлийн байдаг учраас тэр арга барилыг нь хичээлд нь оролцонгоо суралцдаг нь хамгийн сонирхолтой байдаг гэж байсан билээ. Үнэхээр багш нарын заах аргыг нь сонсож байгаад, асууж байгаа асуулт нь тун сонирхолтой байсан ба маш чадварлагаар хүүхдүүдтэй харьцаж байсан. Бүх хүүхдүүдийг яг дэс дарааллын дагуу зохион байгуулалттай зохицуулж байсан нь гайхамшигтай байсан.
Энэ үед японы 先生（師匠・教師・医師・弁護士を敬って呼ぶ語。）гэдэг үгний мөн чанарыг мэдэрсэн билээ. Манай багшийн хэлж байснаар яагаад эдгээр хүмүүсийг японы нийгэмд тусгайлан хүндэлдэг вэ гэвэл нийгмийн хамгийн амтгүй ажлыг хийдэг учраас гэж тайлбарлаж байсан юм. Дээр нь нэгэнт бусдын хүндэтгэлийг хүлээж байгаа мэргэжилтэй хүн нийгмээс мөн тэр хэмжээгээрээ шүүмжлэлд илүү өртөх учраас эдгээр мэргэжил эзэмшсэн хүмүүс тун хариуцлагатай байх ёстой гэж хэлж байсан. Өөрөөр хэлбэл, эмчийн ёс суртахууны тухай кинон дээр "чи эмнэлэгт ч байсан, гадаа гудамжинд архи ууж ч байсан 先生 гэдэг нэрийг нэгэнт зүүсэн бол ямар ч үед энэ хариуцлагаа ухамсарлаж явах ёстой" гэж ярьж байсан юм. Тийм ч учраас эмч, багш нар тамхи татаж байвал, эмч, багш,өмгөөлөгч нар хурд хэтрүүлвэл, ямар нэгэн гэмт хэрэгт холбогдвол сонин дээр гарч хуулийн өмнө бусдаас илүү хатуу хариуцлага хүлээх болдог бололтой.
Баахан ярианаасаа хадуурсан боловч эцэст нь бага сургуулийн хамгийн гол болгодог хичээл нь эх хэл, математик, эрүүл мэндийн хичээл байдаг гэж хэлж байсан.

Зуны амралт

2006-09-21T13:04:00.000+09:00

Зоригтын блогийг уншаад ойрд блогоо анхаараагүйгээ саналаа. Юу ч гэсэн дуурайгаад зуны амралтынхаа үед бодогдсон зүйлээсээ бичие.

Энэ жилийн амралт маань миний хувьд тун завгүй болж өнгөрсөн.
Монголдоо очсон дараачийн өдрүүдээс эхлээд амжуулах ёстой ажилдаа орсон.
Энэ зун "Болдоогийн адал явдал" зурагт номоо бүр мөсөн худалдаанд гаргахаар бодож явсан боловч хэвлэлийн компанитайгаа холбоо багатай байснаас болоод янз бүрийн дутуу бичигдсэн, буруу хэвлэгдсэн юм байсан тул засуулахаар хүлээлгэсэн.
Дээр нь "Тойрог" сангийнхаа зуны хөтөлбөрийн бэлтгэл, ажил гээд завгүй байсан. Хүмүүс тун идэвхтэй оролцож янз бүрийн талаас тусласан болохоор үр дүнгээ ч өгж зохион байгуулсан ажлууд маань тун амжилттай болсон.
Монгол-Японы төв дээр хийсэн "Хоол ба эрүүл мэнд" нэртэй симпозиум
Найрамдал хүүхдийн зуслан дээр хийсэн 5 хөтөлбөр маань ч тун амжилттай болж хүүхдүүдээс ч гэсэн талархал хүлээж байсан. Энэ бүх ажлууд маань оролцсон "Тойрог сан"-гийн гишүүдийн нэгдэл, хамтын хөдөлмөр мөн хамтран ажиллах байгууллагуудын зохион байгуулалт амжилтанд хүргэсэн.
Найрамдал зуслангийн захиргаатай ярилцах үед миний ярих чадварын доголдлоос ажил маань бүрэн хөтөлбөрөөрөө хэрэгжихгүй болох шахсан. Гэхдээ хамт явсан нөхөд маань бүгд нэгдэн миний яриаг заавал байлгахаар хичээн ажилласанд би үнэхээр баярласан. Хамт зохион байгуулсан бүх гишүүддээ ахин баярлалаа гэж хэлье.
Зуны хөтөлбөр маань дууссаны дараа миний шүдний эмнэлэг дээрх дадлагын ажил маань эхэлсэн. Японы шүдний сургуулийн 3-р курс тул мэргэжлийн хичээл ороогүй үүнээс хүн дээр үзлэг хийх боломжгүй байсан. Зургаа хоног хүлээн авахын ажилд туслалцан хүнтэй харьцах харьцаа ялангуяа монгол хүнтэйгээ харьцахдаа суралцах юм их байгааг мэдэрсэн. Өнөөг хүртэл ажил дээр дандаа л япон хүмүүстэй харьцдаг байсан болохоор миний хувьд монгол хүнтэйгээ харьцах дадлага дутагдаж байсан.
Амралтынхаа үеэр Монголд жил бүр ирж үзлэг эмчилгээ хийдэг бариа засал, зүү төөнүүр, ясны эмч нартай Гэмтлийн эмнэлэг, 1-р эмнэлэг дээр ажилласан. Миний хувьд хэдийгээр орчуулагч хийж байсан боловч янз бүрийн мэдээлэл сонсох гэдэг утгаараа тун сонирхолтой байсан. Хамгийн цочром зүйл гэвэл монгол хүүхдүүд маань түнхний мултрал ихтэй гэдгээрээ дэлхийд нэлээн дээгүүр ордог гэтэл энэ чиглэлээр Монгол улс даяар ганцхан эмч мэргэшсэн юм билээ. Шалтгаан нь угийн тийм байж болох авч өлгийдөлт, хүүхдээ буруу тэврэлт, бага наснаас нь чихэрлэг ундаа, шүүс, амттан өгөх гээд олон хүчин зүйл байдаг бололтой. Монголд өвчин рүү чиглэснээсээ илүү урьдчилан сэргийлэлт рүү чиглэсэн анагаах ухааны хөгжил шаардлагатай юм болов уу гэж бодогдсон.
Найман сарын сүүлээр Энэрэл-дент эмнэлгийн шугамаар манай сургуулиас манай ангийн 3 охин, 2 багш ирсэн.
Энэрэл-дент эмнэлэг дээр 9-р сарын 4-ний өдөр Япон Монгол оюутнуудын уулзалт болсон.
Япон оюутнууд маань "Японы шүдний салбарын түүх, хийж ирсэн алдаа ба тэдгээрийн шийдэл" сэдвээр маш гайхамшигтай илтгэл тавьсан. Шүдний эмч болох гэж байгаа оюутнууд, шүдний эмч нарт мэргэжил ба нийгмийн холбоотой ухаалаг мэдээлэл өгсөн.
Монгол талаас ЭМШУИС-ын НАСС, "Ач" анагаах ухааны их сургуулийн НАСС-ын оюутнууд оролцсон ба "Монголын шүдний салбарын түүх","Нүүр Ам Судлаач Оюутны Нийгэмлэгийн гадаад харилцаа" сэдвээр сонирхолтой илтгэлүүдийг тавьсан. Дараа нь ЭМШУИС-ын НАСС-ын 12 оюутантай сагсны тэмцээн зохион байгуулж 2 баг хүчээ үзсэн. Монголын талаас "Хайрын хүч" баг, Япон ба Монголын холимог баг "Haribos" 2 тоглосноос сүүлийнх нь 3 оноогоор илүү хожсон билээ. Яагаад холимог баг үүсгэсэн бэ гэвэл япон багт маань төвийн тоглогч байхгүй дээр нь 2 нь сагс тоглодоггүй байсан юм. Нэг инээдтэй зүйл гэвэл холимог багийн япон гишүүд маань Монголд байх хугацаандаа өдөр болгон Haribo чихрийг идэж байсан юм. Магадгүй япон найзууддаа Ｈａｒｉｂｏ чихрийг бэлэглэвэл баярлаж магадгүй гэж бодсон шүү.
Мөн Энэрэл-дент эмнэлгийн япон эмч нартай хамтарсан гадуур үзлэгүүд хийгдсэн. Миний хамт явсан газар маань орон нутаг дахь үзлэг байсан ба тэр үед эрүүл мэндийн үзлэг, амны хөндийн үзлэг, эмчилгээ, сургалт явуулсан. Орон нутгийн иргэд маань хотын иргэдээс хөдөлгөөнтэй байдаг тул таргалалт харьцангуй бага байсан. Харин даралт ихсэлт, шүдгүйдэл, амны хөндийн өвчин их байгаа санагдсан. Дээр нь ярианаас нь орон нутгийн хатуу цаг уур амьсгалыг мэдэрсэн шүү. Эмнэлэг байхгүйгээс гэртээ амаржих, нөхөр нь хараа муутай, мал дээр явж байгаад шуурганд гэрээ олохгүй төөрөн, хөлдөөд нас барсан тухай,ийм учраас амаржаад сар л болсон бүсгүй араг үүрээд малаа хариулах зэрэг хүнд амьдралын тухай мэр сэр сонсогдож байсан.
Манай сургуулиас гадна өөр япон эмч, ажилтнууд ирсэн ба тэдгээрийн семинар ажлаас маш их мэдээлэл олж авсан.
Тэд нартай хамт ажиллах явцдаа "Түмэн эх" чуулганы концерт, "Их шүтээний домог" хэмээх циркийн үзүүлбэрүүдийг үзсэн. Монголдоо харихаараа цирк заавал үзээрэй гэж гадаад байгаа уншигчиддаа захимаар байна. Мөн өглөө 7 өнгөрөөгөөд 8 өнгөртөл Зайсан толгойгоос хот тун үзэсгэлэнтэй харагддаг юм билээ. Нэг өдөр эрт босоод үзэхэд илүүдэхгүй шүү.
Эцэст нь судлагааны зорилгоор төрөлх сургууль дээрээ очиж 2-р ангийн 40 хүүхдийн зуултын хүч тодорхойлсон. Энэ үед эрүүл амны хөндийтэй нэг ч хүүхэд байхгүй, ихэнх нь цоорсон эмчлэгдээгүй шүдтэй байсан. Миний бодлоор энэ хүүхдүүдийн амны хөндийн байдал хотын сургуулиудын ижил насны хүүхдүүдийн байдлыг төлөөлж байгаа байх.
Энэ зун миний хувьд маш үр бүтээлтэй амралт болж өнгөрлөө.

2006-07-03T00:28:00.000+09:00

Ахиад л бичихгүй удчихлаа. 4 сараас хойш өнөөг хүртэл сайжирсан зүйлээ бичье гэж бодлоо. Бас муудсан зүйлээ ч гэсэн оруулъя. Сүүлийн үед өөрийнхөө progress-ийг тооцохгүй удсан болохоор.
Сайжирсан зүйлээс
1. Энэ жил хичээлээ бүр шаардлага гарахгүй л бол таслахгүй байгаа.
2. Тойрогийн залуустайгаа нийлж байгаад хүүхдэд зориулсан комик орчуулж дуусаад хэвлэлтэнд өгсөн.
3. Хоол хийхдээ сайжирсан. Харьцангуй эрүүл хоол идэж байгаа.
4. Сагсны дугуйланд орж найз нөхөд олширсон.
5. Хоёр кг жин хассан.
Муудсан зүйлээс
1. Бараг өдөр болгон хичээлдээ явахдаа 5 мин орчим хоцордог болсон
2. Нэг шалгалтанд унасан. Анх удаа шалгалтанд унасан.

Хичээлээс төрсөн сэтгэгдэл

2006-04-25T23:26:00.000+09:00

Ойрд блогдоо юм бичилгүй их удлаа. Цасангийн хувьд 3-р курсэд ороод мэргэжлийн хичээлүүд ихээр ороод сургуулийн амьдрал буцалж байна. Эмгэг судлал, фармакологи, Макро анатоми, Эрүүл ахуйн төрлийн янз бүрийн хичээл орж эхэлсэн.
Өнөөдөр эмгэг судлалын тусгай лекц орсон. Миний анхаарлыг татсан нь лекц орсон багш байсан юм. Тайван хүн бөгөөд Японд анагаахын мэргэжлээр төгсөн японы их сургуульд эм судлалын факультетийн профессороор ажиллаж өнөөдөр манай сургуульд уригдан лекц уншсан билээ. Мэдээж хэл бол гайхамшигтай дээр нь эмгэг судлалын лекцийг гайхамшигтай зааж байсан.

Удахгүй 2-р курсээ төгсөнө

2006-02-21T07:03:00.000+09:00

Маргааш шалгалтаа өгж дуусаад 2-р курсээ дүүргэнэ.
"Ингэж нэг курс ахих гэж" гэж өөрийн эрхгүй бодогдох гээд байна. Жилээс жилд удахгүй төгсөх гэж байна уу гэж хүмүүс асуудаг. Тийм ээ миний сурах хугацаа их урт. Хэрэв тэр нэгэн замыг сонгосон бол өдийд 1 жил ажилласан шүдний эмч болоод л явж байгаа.
Гэхдээ мэдээж сонгосон замдаа сэтгэл хангалуун байна л даа. Гэхдээ ирээдүйд ямар шүдний эмч болох вэ гэдгээ сайтар бодож шийдэх ойрхон болоод байгааг нуухад юун.
Шүдний мэргэжлээр төгссөн хүний сонголтууд:
1. Улсын байгууллага эсвэл томоохон эмнэлэгт клиникийн эмч, клиникийн судлаач
2. Суурь шинжлэх ухааны судлаач
3. Хувийн эмнэлэгт клиникийн эмч
4. Эрүүл мэндийн дээд түвшний байгууллагат нийгмийн эрүүл мэндийн шүдний эмч, өвчний тархал судлаач, нийгмийн эрүүл мэндийн бодлого боловсруулагч
5. Их сургуулийн харьяа эмнэлэгт клиникийн эмч, их сургуулийн эсвэл дээд сургуулийн багш, судлаач
6. Орон нутгийн улсын байгууллагат клиникийн эмч, тархал судлаач, мэдээллэгч
7. Мэргэжлийн мэдээлэл боловсруулагч, орчуулагч, зохиолч, хянагч
8. Эрүүл мэндийн систем судлаач, зохиогч
9. Эрүүл мэндийн боловсролын систем судлаач, зохиогч.

Миний бодсноор эдгээр сонголтууд байж болох юм шиг.

Шинэ өглөөний мэндийг өөртөө болон зочин таньд хүргэе!

Найрсаг үг???

2006-02-07T01:35:00.000+09:00

Өнөөдөр өглөө босч шалгалтаа өгчихөөд үлдсэн өдрийг маш амгалан өнгөрүүллээ.Зоригт шиг цэгцтэй байх гэж мэргэжлийн үгээ бичдэг бас хичээлээсээ бичдэг 2 блог нээсэн.

Монгол хэлэнд please гэдэг үгийг юу гэж хэлдэг юм бол оо. Миний хэрэглэдэг үг бол "тэх үү,~аач(4)". Гэвч энэ үг пожалуйста,please гэдэг үгний бүх утгыг илэрхийлж чадахгүй юм шиг санагдах юм. Миний одоо уншиж байгаа номонд жишээ нь, пожалуйста гэдэг үг янз бүрийн үг илэрхийлдэгээс
-я нуждаюсь в твоей помощи
-я готов оказать услугу
-я очень чего-то хочу
-проходите сюда...
Эх хэл маань үгийн эх сурвалжийн хувьд эдгээрээс өөр болохоор илэрхийлэхдээ өөр аргаар илэрхийлдэг юм болов уу? Ингэхэд Монгол хэл хаанаас гаралтай хэл вэ?
Япон хүмүүс маш эвлэгхэн, найрсаг үг өдөр тутмынхаа амьдралд хэрэглэдэг. Энэ нь найрсаг харилцаа үүсгэхэд эхний алхам болж өгдөг юм уу гэж боддог. Харин миний хувьд эх хэл дээрээ найрсаг, эвлэгхэн сайхан ярьж чаддаг уу гэвэл үгүй бололтой. Маш их захиран тушаах хэлбэрийн үг хэрэглэдэг юм шиг. Уг нь санаа нь ерөөсөө тийм биш мөртлөө. Хүмүүс харилцахдаа юу нь дээр хамгийн их анхаардаг бол?

1.curator ━━ n. （博物館・図書館などの）責任者, 館長.
2.gruesome ━━ a. 気味の悪い, 恐ろしい, ものすごい.
3.slate- 予定する
4.dire ━━ a. 恐ろしい; 極度の
5.revulsion ━━ n. （感情などの）激変; 嫌［憎］悪.

2006-02-05T04:16:00.000+09:00

2 хоног алгассаны эцэст компьютерийнхээ ард бага зэрэг тогтуун суулаа. Биохимийн шалгалт дуусч амьсгаа авахтайгаа боллоо гэх үү дээ.
Өнөөдрийн үгс:
1.sfu・ma・to n. 【美】ぼかし（法）уусгаж зурах арга?
2.hazy ━━ a. かすみのかかった, かすんだ; （人が）よく分からない, ぼんやりした ((about)).
ha・zi・ly　━━ ad.
ha・zi・ness　━━ n.
3.stubble ━━ n. （普通pl.）（麦などの）刈株; 短く刈った頭髪; 無精ひげ.
stub・bly　━━ a. 刈株だらけの; （ひげなど）短くて硬い.
4.shroud━━ хучих далдлах
5.dimple━━ ━━ n., v. えくぼ［くぼみ］（を作る，ができる）; さざ波（が立つ，を起す）.
dim・ply　━━ a.

Үр бүтээлч өдөр

2006-02-01T01:35:00.000+09:00

Өнөөдөр хичээл дээр шүдний бүтэц, үүсэлтийн талаарх тусгай лекц орсон. Токёо Анагаах Шүдний Их Сургуулийн Морфологийн тэнхимын профессор хичээл заасан. Өөрт төрсөн мэдрэмжийг хэлвэл,"гайхамшигтай". Тараад номын санд нөгөө л биохими харж байгаад ажилдаа явсан.Тарж ирээд 12 хүртэл номын санд суусан.
"Амны хөндийн биохими" номноос хүмүүсийн дунд байдаг ойлголтоос зөрөөтэй зүйл олж уншлаа. Юу вэ гэвэл:
Жирэмсэн эмэгтэйчүүдийн дунд шүд цоорох өвчин их үзэгдэх болдог. Энэ нь шүдний хатуу эдийн аппатит урагт шаардлагатай кальцийг нөхөхөд оролцдог учраас шүд амархан цооролд өртдөг гэж өнөөг хүртэлх намайг оруулсан зарим хүмүүс ойлгодог.Энэ нь буруу юм байна. Учир нь шүдний хатуу эдэд агуулагддаг кальци нь кальцийн солилцоонд оролцдоггүй. Өөрөөр хэлбэл, урагт шаардлагатай кальци эхийн хоолоор авсан болон ясанд хуримтлагдсан кальциас эх үүсвэртэй ажээ.Харин жирэмсэн эхчүүдийн дунд шүд цоорох өвчин яагаад их болдог вэ гэвэл олон дахих давтан хооллолтоос, амны хөндийн эрүүл ахуйг сахихад харьцангуй хүнд болдогтой гм-тэй холбоотой. Жишээ нь, жирэмсний хордлоготой байгаа хүнд зүгээр ч шүдээ сойздож угаахад хүртэл ядаргаатай санагдаж хааяа сойз амандаа хийхэд л дотор нь муухайрдаг юм байна. Гэвч урьдчилан сэргийлэлт болон эрүүл ахуйг сайн барих,үүнд аажим аажмаар дасан зохицох нь чухал бололтой. Зөвхөн өөрийн амны хөндийн эрүүл мэнд бус хүүхдийн эрүүл мэндэд ч шууд нөлөөлөх утгаараа Монголын сайхан бүсгүйчүүд минь эх болохоороо энэ тал дээрх анхаарлаа бүү сулруулаарай.

Өнөөдрийн үгс:
1.bath・robe バスローブ; 部屋着.
2.con・ci・ergen. 門衛; （アパートの）管理人; ホテルの接客係.
3.groan ━━ v., n. うなる（声）, うめく（声） ((with, in; at)); うめきながら言う ((out)); （不平の）ぶうぶう言う（声） ((with; about, over)); 苦しむ ((beneath, under)); （椅子などが）きしむ（音） ((with)); やじで黙らせる ((down)).
groan inwardly　人知れず苦しむ.
groan・er　━━ n.
groan・ing・ly　━━ ad.
4.fuzz・y ━━ a. けばの（ような）; けば立った; ぼんやりした; 【コンピュータ】あいまいな, ファジィな.
5.crum・ple ━━ n., v. しわ（にする，なる） ((up)); へたばる, まいる ((up)).

2006-01-30T03:12:00.000+09:00

Өнөөдөр өглөө ажилдаа явж ирээд байж байтал манай найз битүүрэхээр манайд ирсэн юм.Хамт хоол хийж идээд жаахан ярьж сууж байгаад тэр ч харьж би жаахан амарахаар хэвтлээ. Тэгээд нэг сэрсэн чинь нэлээн орой болчихож.Одоо репортоо бичиж дуусгах гээд л сууж байна. Та бүхэн сайхан шинэлээрэй. Уг нь одоо шөнийн 3 цаг өнгөрч байгаа ч миний хувьд өглөө гэдэг шөнө унтаад 6 цаг өнгөрөхөөс нааш эхэлдэггүй болохоор:D
Юу ч гэсэн өнөөдрийн 5 үг:
1.frown ━━ v., n. まゆをひそめる（こと）хөмсөг зангидах; しかめ面（をする） ((at)); 不きげん（な顔をする） ((on, upon)); しかめ面をして（人を）…にする［（人に）…させる］; 威圧的に見える.
frown down　こわい顔をして威圧する.
frown・ing・ly　━━ ad.
2.hobble━━ n. 足を引きずること; （馬の）足かせ; おもり.
━━ v. 足を引きずる［らせる］ ((along))хазганах, доголох; つっかえながら言う; （馬の）脚を縛るчөдөрлөх; 妨害する.
hobble skirt　（歩きにくい）すそのきついスカート
3.crutch ━━ n. 松葉づえ; 支え; （人体の）またсуга таяг
4.impertinent ━━ a. 生意気［無礼］な ((to)); 不適当な, 見当違いな, 無関係の ((to)).
im・per・ti・nence, im・per・ti・nen・cy　━━ n.
im・per・ti・nent・ly　━━ ad.
5.altar ━━ n. 祭壇 ( 宗教的儀式を行うときに、神霊をまつったり、供物を捧げたりするためにつくった壇。祭事を行う壇).
lead … to the altar　（女性を）妻とする.
altar boy　（ミサなどの際の）牧師の従者.
altar・piece　祭壇のうしろの飾り.

2006-01-27T22:14:00.000+09:00

Өнөөдөр Зоригтын блогийг уншиж байхад "өөрөө өөртөө бичсэн захидал" хэмээх бичлэг нь нэлээн юм бодогдуулав. Өдөр bf-тэйгээ яриж байхад ч гэсэн "өмнө нь чи ийм байсан гэж ярих юм одоо дэвшил гарсан зүйл байна уу" гэж асуухад миний толгой руу цохиод авсан юм шиг сонсогдож билээ. Нээрээ сүүлийн үед ,
биеийн тамир хийх нь эрс багасаж
жин нэмж
хэлний чадвар ч муудаж
ном унших нь эрс багассан
өнгөрсөн жил шалгалтанд сарын өмнөөс бэлдэж эхэлдэг байсан бол одоо их болж 8 хоногийн өмнөөс л бэлддэг болсон.
Зурагт үзэх нь эрс цөөрч эсрэгээр нь кино, интернетээр тэнэх, PCний дэлгэцийн өмнө цагаа өнгөрөөх нь эрс ихэссэн.
Нэг дэвшил бол нэлээн их хоол хийдэг болсон
ангийнхантайгаа харьцангуй дотно харилцаатай болсон. Гэхдээ хамт өнгөрөөх цаг нь ихсэж байгаа юм чинь сүүлийнх нь ингэж өөрчлөгдөх нь угаасаа байх ёстой зүйл юм шиг.
Өнгөрсөн жил мэргэжлийн зарим лекцийн нарийн юмыг нь ойлгохгүй өнгөрөх нь их байсан. Энэ жил ч гэсэн нээх дээрдсэн юм алга. Өнөө л биохими, физиологи дээр яригдаж байгаа юмнуудыг сонсоод нарийн ойлгохгүй өнгөрөөдөг.Лекцэн дээр хэлж байгаа юмнуудыг тэмдэглэх хэрэгтэй юмыг нь тэмдэглэж чадахгүй л өнгөрөөдөг хэвээр. Сонсоод бичиж чадахгүй эсвэл бичээд дараагийн хэлсэн юмыг сонсохгүй эсвэл зөвхөн сонсоход анхаараад самбарт бичсэн юмыг л тэмдэглэж үлдэх. 4-р курсэд өгөх CBT шалгалтын талаар бодохоор аймар санагддаг. Өнөөг хүртэл баахан мэдээлэл аваад л шалгалтыг нь өгөөд л дуусдаг толгойд үлдсэн болов уу гэж. Ганц гайгүй үлдсэн байж магадгүй гэсэн хичээл бол эд судлал. Монголд үзээд ирсэн, номыг нь бүгдийг нь уншсан, багшийн лекцийг бүрэн ойлгодог, дадлагыг нь өөрт үлдэхээр хийсэн гэдэг утгаараа харьцангуй сэтгэл тайван.
Хичээл хийхдээ миний хамгийн дутагдалтай тал:
Лекцийн дэвтрийг хэдэн жилийн дараа хараад ойлгохоор бичиж тэмдэглэдэггүй. Өөрөөр хэлбэл замбараагүй.
Өнөөдрөөс өөрөө өөртөө тавих шаардлага
1. Өдөрт таван үг цээжлэх. Үүний батлагаа болж блог дээрээ бичих санаатай.
2.Есөн цагаас хойш нүүрсустай юм идэхгүй байх. Шалгалтын үеэр өдөр тутмын амьдралын хэмнэл маш алдагддаг ч гэсэн орой яасан ч нүүрсус их орсон юм идэхгүй.
3.Эрт унтахыг хичээх.

2006-01-17T20:17:00.001+09:00

Шүдний хэлбэржил болон хомеобокс ген
Шүд хучуур эд болон мезенхимийн эдийн хоорондын үйл ажиллагааны харилцаан дээрээс анх хөгждөг. Ургийн хөгжлийн явцад нэгдүгээр заламгайд шилжиж ирсэн мэдрэлийн хяраас гаралтай эктомезенхими нь хучуур эдтэй хүрэлцсэнээр шүдний хэлбэржилт үүснэ. Эктомезенхими хучуур эдтэй хүрэлцэх хүртлээ шүдний үүсгэвэр тавих ямар ч чанаргүй байна. Араа шүдний ч бай, үүдэн шүдний ч бай арьсны ч бай тодорхой мезенхими нь аль ч шүдний үүсгэврийн хучуур эд, арьсны үүсгэвэрийн хучуур эдтэй хүрэлцсэн тус мезенхимээс үүсэх ёстой эрхтэнээ л үүсгэдэг гэдэг нь тогтоогджээ. Өөрөөр хэлбэл,үндсэн бүтцийн мэдээлэл хучуур эдээс мезенхимийн эсэд дамжигдан шүдний үүсгэвэр тавигддаг бөгөөд ирээдүйд хучуур эдээс шүдний паалан үүсдэг. Цөгцний хэлбэрийн мэдээлэл нь мезенхимээс хучуур эдэд дамжигддаг.Иймээс ямар ч хучуур эдтэй шүргэлцсэн ч мезенхимээс шалтгаалан шүдний цөгцийн хэлбэр шийдэгддэг. Хучуур эдээс мезенхимийн эс ямар сигнал хүлээж авж байгаа нь урьд нь өгүүлсэн хомеобокс ген болон түүнийг удирдах FGF, Shh,BMP,TGF-beta,Midkine зэргийн хоорондын үйлчлэл дээр тулгуурлагдаж байдаг. Өнөөд мэдэгдэж байгаа шүдний хэлбэржилтэнд нөлөөлөн гол хомеобокс генүүд бол Msx1,Msx2,Dlx1,Dlx2,Lef1,Barx1 бөгөөд эдгээр нь шүдний үүсгэврйин эктомезенхимид илэр байгаа нь тодорхойлогдсон.
Эдгээр ген болон тэдгээрийн илэрлийг удирдах хүчин зүйлийн үйлчлэлээр шүд зөв хэлбэртэй, зөв байрлалд үүсч цаашид хөгждөг байна. Хэрэв молекул түвшинд эдгээр хомеобокс генүүдийн делеци, зохицуулагч факторуудын буруу кодлолт зэрэг үүссэн тохиолдолд зарим шүдний шүдний дутагдал, буруу шүд ургах зэрэг шинж тэмдэг илрэх болов уу гэж бодлоо.
Эцэст нь үүдэн шүдний маркер хомеобокс ген бол Msx1 бөгөөд энэ нь BMP-4-ийн үйлчлэлээр идэвхжинэ. Араа шүдний хувьд Barx1 бөгөөд FGF-8-ийн үйлчлэлээр идэвхждэг. Dlx1,Dlx2-н хувьд эрүү хоншоорын араа шүдний байрлалыг тодорхойлдог байж болзошгүй гэсэн мэдээлэл ч байгаа.

2006-01-16T21:44:00.000+09:00

Яс болон шүдний хэлбэржилтийн молекул түвшин дэх механизм

Ямар нэг эрхтэний байршил болон хэлбэржилтийг судлахад ойлгомжтой модель болгож мөчдийн хэлбэржилтийг жишээ болгодог. Шүд ч гэсэн төстэй механизмаар явагддаг тул юуны өмнө шувууны мөчид хэрхэн хэлбэрждэг талаар молекул биологи талаас нь авч үзье.
Сээр нуруутан амьтдын мөчдийн хэлбэржилт дараах 3 тэнхлэгийн дагуу явагддаг.
Үүнд,
1. Үндсэн болон төгсгөлийн хэсгийг дагуулж татсан тэнхлэг... proximal-distal (PD) axis,
2. Урд болон ар талыг дайруулсан тэнхлэг... anterior-posterior axis(AP),
3. Хэвлий болон нуруу талыг ялгах тэнхлэг... dorsal-ventral axis(DV)

Энэ нь булчин мэдрэлийн эхийг тавих эд эс ороогүй үед явагддаг бөгөөд мөчний ясны эх үүсвэр болох мөгөөрсний хэлбэржилт нь мезенхимийн болон эктодермийн хоорондын үйлчлэлийн дүнд автономоор үүсдэг.

Мөчдийн үүсвэрийн (limb bud) PD тэнхлэгийн дагуу хэлбэржилт нь дараах удирдлаган доор явдаг.Эхнийх нь эктодермийн сэртэнгээс apical ectodermal ridge (AER) ялгарах байршлыг заах сигнал FGF-фибробластын өсөх хүчин зүйл (fibroblast growth factor-4,8,10) ба дараагийнх нь түүнээс хамаарч илрэх хомеобокс генүүд (HoxA, HoxD) юм. Гэхдээ энэ үед мөчдийн эх үүсвэрийн аль нь гар хөлийн ямар хэсэг болох талаар 2 гипотез байдаг.
1.Progress zone(PZ)
Мөчдийн үүсвэр тавигдсан эхний шатанд ямар эс ямар хэсэг болж хөгжих нь тогтоогдоогүй байдаг. AER-аас ялгарах FGF-ийн үйлчлэлийг хүлээн авах эсийн давхарга нь AER-ийн яг доор байрладаг бөгөөд 350 микрометр орчим мезенхимийн идэвхтэй хуваагдал юм. Үүнийг PZ гэнэ. Эсийн хуваагдлын явцад PZ-гээс зарим эс шилжин холдох тул эсүүдийн энэ бүсэд байх хугацаа хоорондоо ялгаатай байна.PZ -гээс эрт холдсон эс гар хөлийн дээд хэсэг буюу суурь хэсгийг бүтээхэд оролцох бол сүүлд ялгарсан эсүүд төгсгөл буюу мөчдийн доод хэсгийг бүтээх эх үүсвэр болдог байна.
2. Урьдчилан программчлагдсан модель
Энэ модель дээр мөчдийн үүсвэр тавигдсан эхний шатанд ямар эс юу болж хөгжих нь анхнаасаа тогтоогдсон байдаг гэж тайлбарладаг.

AP тэнхлэгийн дагуух байршлыг тогтоох үүргийг ZPA хэмээн нэрлэгдэх мезенхимийн эдээс ялгарах sonic hedgehog(Shh) гэдэг уураг гүйцэтгэдэг байна. Харин zone of polarizing activity (ZPA) нь ретинойны хүчлийн үйлчиллээр энгийн мезенхимийн эдээс туйлшруулах идэвхтэй болж өөрчлөгддөг юм байна. ZPA-д ойрхон талаас чигчий хуруу, ядам хуруу, дунд хуруу, долоовор хуруу гэсэн дарааллаар үүсгэвэр нь тавигддаг. Shh уургийн тархах чадвар муу тул түүнээс хамаарч илэрдэг ясны хэлбэрзүйг залах уураг буюу bone morphogenic protein (BMP-2,4) шууд үйлчилдэг байж болзошгүй.

DV тэнхлэгийн дагуух байршлыг тогтоох үүргийг Wnt төрлийн уураг гүйцэтгэдэг. Гэхдээ энэ нь мөчдийн булчин, шөрмөсний хөгжилд хамаатай. Wnt төрлийн уургууд нь эктодермээс ялгардаг ба Wnt-5a ген нь хэвлийн эктодермийн эсэд идэвхтэй илэрч, Wnt-7а нь нуруу талд илэрдэг байна.
Ийнхүү тодорхой байршлын эхээс мэдээлэл дамжиж тодорхой генүүдийн илрэлийг дэс дараатай зохицуулан эрхтэнийг бүтээдэг байна.

Ясны хэлбэрийг тогтоох хомеобокс генүүд
Эсүүд байршлаа олсны дараа тэнд зэв хэлбэр үүсгэх янз бүрийн генд нөлөөлөх transcription factor бол хомеобокс генүүдээр кодлогддог. Эдгээр transcription factor нь 60 аминхүчлээс тогтдог ижилхэн хомеодомейн ба транскрипци-идэвхжүүлэгч домейн гэсэн 2 хэсгээс бүрддэг. Хомеодомейн нь ДНХ-тай холбогддог.
Хомеобокс генүүд нь ижил нэг хромосомон дээр 9-13 төрлийн генээс тогтох 4 тасархайг үүсгэдэг. Эдгээр нь HoxA, HoxB, HoxC, HoxD бөгөөд энэ дундаас HoxA, HoxD нь PD болон AP тэнхлэгийн дагуух мөгөөрсний хэлбэрийг үүсгэхэд нарийн хамааралтай байдаг.Hoxa10 нь бугалганы яс, Hoxa11 нь тохой, шууны яс,Hoxa13 нь сарвууны яс үүсэх хэсэгт илэрч байсан бол
Hoxd11,Hoxd12 нь бугалга болон тохойн ясны хэлбэрээ олох үед,Hoxd13 нь эрхий хуруунаас бусад сарвууны яс хэлбэржих үед илэрч байсан байна.

2006-01-15T20:52:00.000+09:00

3 сард гэр лүүгээ явж чадвал хийхийг төлөвлөж байгаа болон хүсэж байгаа зүйлс:
1. Шүдний эмнэлэгт дадлага хийх
2. Сургуулийнхаа мэргэжлийн лекцнээс сонсох
3. Ээжтэйгээ гоо сайхан орох
4. Дүүдээ хичээл болон бусад тал дээр нь туслах, хүссэн номыг нь авч өгөх
5. Эмээ, ажаа дээрээ очиж үнсүүлэх
6. Ажаагийн хоолыг идэх
7. Шинэ төрсөн 2 хүүхдийг очиж харах
8. Ээжээр плов хийлгэж идэх
9. Зөөхий талхан дээр тавьж идэх
10. Ээжийн хийсэн варень, дарсан ногоо идэх
11. Найз охинтойгоо гудамжаар сугадалцаад алхах
12. Найзуудтайгаа зал авах
13. Хуучин сургууль руугаа хичээлтэй юм шиг очих, номын санд таньдаг хүн үлдэж үү харахаар өнгийх
14. Ахтайгаа Тэнгист кино үзэж албаар даалгах
15. Дүүгийнхээ номнуудаас авж унших
16. Аэробикт явах
17. Дүүгийнхээ теннис тоглохыг харах

2006-01-11T00:59:00.000+09:00

Өнөөдөр хийсэн бараг бүх юм бүтсэн өдөр байсан. Хичээлдээ хоцролгүй очоод, цагтаа дадлагаа дуусгаад, ажилдаа ч явж, өдөрт 20 төрлийн найрлага орсон хоол идсэн. Жаахан хичээлээ харж байгаад 12 гэж унтахаар хэвттэл нойр хүрсэнгүй. Мэдээж өвлийн амралтыг замбараагүй өнгөрөөснөөс болоод бараг өдөр шөнө солигдсон.

Амьд бие далайд үүссэн гэдэгтэй одоо хэн ч маргахгүй болсон байх. Иймээс ч амьд биеийн найрлага далайн найрлагатай төстэй. Харин орчин өөрчлөгдөж ирсэнтэй холбогдуулан амьд бие өөрийн эрдэсийн тэнцвэрийг хадгалахын тулд эволюцийн явцад бага багаар найрлагаа өөрчлөн ирсэн түүхтэй. Мөн үүнтэй холбоотойгоор ч шинэ үйл ажиллагааны тогтолцоотой болж хөгжсөн.Сээр нуруугүйтний хатуу эдийн гол найрлага бол зарим амьтдыг үл оруулвал кальцийн карбонат, харин сээр нуруутанд бол кальцийн фосфат. Фосфатын физиологийн үүргийг орлож чадахуйц химийн элемент байхгүйгээс амьд биеийн хөгжлийн явцад фосфатыг нөөцлөх шаардлага гарсан.Дээр нь кальцийн тэнцвэрийг хадгалах тогтолцоо хөгжсөнөөр эволюци цааш явагдахад чухал хүчин зүйл болсон.Энэ нь амьд бие далай->цутгалан->цэвэр ус->хуурай газар луу шилжих өөрчлөлттэй давхцан дотоод орчны кальцын тэнцвэрийг хадгалахын тулд ясны эдийн гүйцэтгэх үүрэг эрс ихэссэнтэй холбоотой.Иймээс яс эволюцийн үүсэлтийн хувьд мөгөөрснөөс түрүүлж хөгжсөн эд бөгөөд сээр нуруутны хувьд эхлээд гадаад араг яс болж үүссэн（intramembranous ossification ）.Харин дотоод араг яс мөгөөрсний эд ясний эдээр солигдох аргаар(endochondrial ossification) сүүлд үүссэн. Мөн шүдний үндсэн эд болох тугалмай нь ястай хамт юм уу яснаас өмнө бий болсон гэгддэг. （Энэ талаар өөр өдөр ярья.）
Дугираг амтан анх загалмай, арьс, нарийн гэдсээрээ кальцийн ионы сонгомол нэвтрүүлдэг болсон. Мөгөөрст загас болох акул буюу махчин загасны хайрс нь шүдтэй төстэй бүтэцтэй бөгөөд гадаргууг нь паалан төст бодис хучиж, харин доторх нь тугалмайгаас тогтдог гэнэ.Энэ нь гадаад араг ясны адил биеийг хамгаалах үүрэгтэй юм байна.Харин дотоод араг ясыг бүтээх мөгөөрс нь эрдэсжсэнээрээ онцлог билээ. Яст загаснууд анх цэвэр ус руу шилжсэн гэгддэгийн хувьд гадаад орчноос өөрийн дотоод орчны кальцийн тэнцвэрийг хадгалахын тулд 2 шинэ тогтолцоотой болжээ.Үүнд аппатитыг их хэмжээгээр ясны эдэд хадгалах болон витамин Д-ийн тусламжтайгаар кальцийн тэнцвэрийг хадгалах тогтолцоо юм. Амьтан хуурай газар дээр гарснаар паратиройд дааврын тогтолцоо үүссэн ажээ.

2005-12-16T14:28:00.000+09:00

Эрч хүчээр дүүрэн өдөр

Өөрөө өөртөөгөө дайн хийн байж өглөө босоод хичээлээсээ хочролгүй очсон...өнөөдрийн анхны амжилт
Хавдарын тухай биохимийн лекц ороод товч бөгөөд тодорхой ойлголт олж авсан. Нэг шоконд орохоор шинэ мэдээ гэвэл ходоодны шарх үүсгэдэг Helicobacter pylori бактерийн халдвар авахад ясны чөмөгний гаралтай хучуур эс ходоодонд энэ бактеритэй ямар нэг урвал үзүүлснээр өөрөө хавдарын эс болон хувирдаг гэсэн мэдээ байлаа. Мөн гений оношлогоогоор дөнгөж төрсөн хүүхдийг ч гэсэн ирээдүйд хөхний хавдар болох магадлал өндөр эсэхийг тодорхойлох боломжтой юм байна. Гэхдээ энэ нь этикийн асуудалтай болохоор ийм оношлогоо хийгддэггүй юм байна. Гэх мэт мэдээллүүд сонссон.
7 жилийн өмнө манай сургуулийн физиологийн тэнхимийн профессор байсан багш ирж хоолой хатах талаар лекц уншсан. Японд профессор 65 билүү 62 настайдаа тэтгэвэрт гардаг. Тиймээс хүндэт багш байсан билээ. Лекцийн арга барил нь манай Монголын их сургуулийн багш нартай төстэй OHP ашиглан, ярих маягаар байсан. Японы их сургуулиудын ижил тэнхимүүд нь хоорондоо мэдээлэл сайтай, холбоо сайтай тул янз бүрийн сургуулиас профессорууд ирж заадаг, салбар дундаа яг нэг чиглэлд судлагаа хийн мэргэшсэн багш нарын лекцийг сонсох боломжтой. Иймээс ч мэдээлэл сайтай, чанартай мэргэжлийн лекцүүд ордог. Харин нэг дутагдал гэвэл зарим профессор өөрийнхөө судлагаа хийж байгаа чиглэлээрээ дэндүү өндөр түвшны мэдээлэл өгдөг тул оюутнууд аль нь чухал вэ гэдгийг ойлгохгүй үлддэг. Гэхдээ асуувал сайн тайлбарлаж өгдөг болохоор...
Хүн эрүүл мэндээ хамгаалахын тулд баланс сайтай хоол идэхийг зөвлөдөг. Японы ахлах сургуулийн гэр ахуйн хичээл дээр өдөрт 30 төрлийн хүнс тэжээл хэрэглэхийг санал болгодог. Өнөөдөр өдрийн хоолондоо 10 төрлийн хүнс хэрэглэсэн. Тиймээс 自己管理 гэсэн зорилгоо өнөөдрийн хувьд бага боловч биелүүлсэн... хоёрдахь амжилт
Эрч хүчээр дүүрэн энэ өдрийг өнгөрөөхийг хичээнэ.

2005-12-15T13:15:00.000+09:00

Ойрын 4 өдөр Окаямад маш хүйтэн өдрүүд үргэлжилж байна.Ханиаднаас хамгаалахын тулд бүлээн усанд йодтой хоолой зайлдаг эм найруулж өглөө оройдоо зайлж байгаа. Та бүхэнд ч гэсэн энэ эмээр зайлахыг зөвлөе.イソジンガーグル гэдэг нэртэй аль ч аптек, эмийн газруудад хямд үнээр зарагддаг. Хоолой өвдөж эхлэж байгаа бол 2 цаг тутамд энэ уусмалыг найруулж байгаад зайлвал зүгээр болно.

Өнөөдрийн бяцхан баяр явдал

Өглөө халаагуураа залгачихаад хэвтэж байгаад гэнэт хартал 8 хагас болж байх нь тэр. Өчигдөр багш хичээл дээр тусгай лекцийн үед хоцорвол оруулахгүй, дээр нь ирцийг дүнд оруулна гэсэн байсан болохоор өнөө өглөө амьдралдаа тэгэж хурдан бэлтгэл хийж үзээгүйгээрээ яарсан билээ. 4 мин дотор гарах бэлтгэлээ хийгээд л гараад дугуйгаараа нийсээд 4 мин хоцроод орлоо. (Уг нь хичээл 8:40-с эхэлдэг.) Аз болоход багш хичээлээ эхлээгүй зочин багшийг танилцуулж байсан юм.
Өмнөх шөнө нь яс сийрэгжих өвчин ба витамин К-ийн үйлчилгээний талаар үзүүлэн бэлтгэж байсан болохоор ясний шимэгдэх механизмыг нарийвчлан уншсан байсан юм. Гэтэл өнөөдрийн Мацумото Шүдний Их Сургуулийн багш яг яс шимэгдэх механизм, цусан дахь кальцийн концентрацийн тохиргооны талаар лекц явуулсан. Гэхдээ маш маш маш ойлгомжтой, маш цэгцтэй, сонирхолтойгоор лекцийг явуулсан болохоор би жирийн лекц уншсан гэж хэлэхгүй байгаа юм. Бид нарыг төгсөөд өөрийнх нь сургуулийн төгсөлтийн дараах сургалтанд хамрагдаарай, судлагаа хийгээрэй, эсвэл зүгээр л айлчилж ирээрэй гээд л маш welcome хандаж байсан шүү. Зүгээр л хэлэх, зүгээр л лекц явуулах биш чин сэтгэлээсээ, оюутны төлөө гэсэн хандлагаар яриж байх нь үнэхээр гайхамшигтай байсан. Миний нүдэнд тэр багш яг л гэрэлтэж байгаа хүн шиг санагдаж билээ. Их сургуульд ихэнх багш нар оюутнуудыг дундуур явахгүй самбарын ойролцоо л лекцээ явуулдаг л даа. Гэтэл багшийг тайлбарлаж байх үед би яг аль деталийг тайлбарлаж байгааг нь олохгүй цаасан дээрх зургаа харан мунгинаж байтал мэдсэн юм шиг миний хажуугаар явахдаа шууд хуруугаараа зааж өгсөн. Тэр хичээл үнэхээр сонирхолтой байсан болохоор би нэг ч бяцхан юмыг ойлгохгүй орхивол хайран санагдаад байсан юм. Тийм болохоор тэр үед ямар их баярласан гээч. Лекцийн төгсгөлд багшийн үзүүлсэн видео үнэхээр гайхамшигтай байсан. Лекцээ оюутанд хамгийн шилдэг түвшинд ойлгуулсан гэж бодож байна. Манай ангийнхан бүгд л дуу алдан лекцийн төгсгөлд чин сэтгэлээсээ алга ташин байгаа нь мэдрэгдсэн.
Ингээд миний ойлгохгүй байсан хэдэн асуулт тэр багшийн ачаар маш тодорхой болж ирсэн билээ.
Хичээл тараад буцахдаа нэг л хөөрөөд, нэг л аз жаргалтай байсан. Өөрийн эрхгүй "Биохими мандатгуай" л гэж хэлмээр байсан.

2005-12-09T00:13:00.000+09:00

Хүн үргэлж эрч хүчтэй шийдэмгий, урам зоригтой байж чаддаггүй тэ? Хааяа бараг ямар ч шалтгаангүй ямар ч гуниггүй, баяр баясгалангүй зогсонги байдалд орох үе байдаг уу? Юм болгонд шалтгаан байдаг уу? Нэг олон ангит кино үзэж байсан чинь "хүн эволюцийн явцад шаналах замыг сонгосон" гэдэг. Нэг бодлын тийм ч юм шиг. Гэтэл үгүйсгэмээр ч юм шиг. Хүсэл эрмэлзэл байгаа ч гэсэн хааяа сэтгэлээрээ амрах хэрэгтэй гэж зөв үү.
Зөвхөн өөрийнхөө ертөнцөд бодолдоо автан гиюүрэн суух өнөөг хүртэл бараг байгаагүй. Өнөөдөр би юу хүсэж байна вэ гэсэн асуултанд хариулж чадахгүй байна гэдэг бусад хүмүүсийн хувьд тохиолддог уу? Үүнд жирийн амьдралын ритм алдагдах, өөрөө өөртөө сэтгэл хангалуун бус байдал, төлөвлөөд түүнийгээ гүйцээж чадахгүй ч юм уу хүсэхгүй байдал хамаатай юу? Хийх ёстой гэдгээ мэдсээр байж хойш нь тавих энэ зөвхөн залхуурал уу? Эсвэл завгүй байна гэж төлөвлөж байсан зүйл гэнэт завтай болоход түүнд өөрийгөө тохируулж чадахгүй байгаа миний дасан зохицлын доголдол уу? Эсвэл хүссэн "би"-гээрээ байж чадахгүй байгаадаа юу? Ойрд өөрийгөө хөгжүүлэх ном бага зэрэг харсан. Гэтэл хүчтэй хөдөлгөгч хүч өөрөөсөө гаргаж чадахгүй компьютерийн ард суусан хэвээр. Дээр нь ийм үг хэллэг хэлж уншигчид нөлөөлж байгаа нь гайхамшиг ч гэх юм уу өөр юмыг нь ажиглаад байгаа ч юм шиг. Эсвэл өвлийнхээ ичээнд орж байгаа баавгай шиг улирлын чанартай юм болов уу? Байгалийн бус дулаанд амьсгал давхцан өмнө нь жижигхэн санагддаг өрөө том санагдах энэ ямар нэг сэтгэлзүйн өвчний эхний шинж тэмдэг үү?Эсвэл шалтгааныг нь мэдсээр өөрөө түүндээ итгэхийг хүсэхгүй байгаатай холбоотой юу? Ямар ч байсан ийм хугацаа өнөөдрөөр төгсөх ёстой.

2005-12-08T11:57:00.000+09:00

Өнгөрсөн семестерт Биохимийн хичээл дээр багш дараах текстыг тарааж уншуулсан юм.Уншаад хамгийн түрүүнд төрсөн сэтгэгдэл гэвэл эмчийн ёс суртахуун, биеэ авч явах байдлын талаар янз бүрийн хичээл дээр сургуульд орсон үеэс нь эхэлж зааж зөв сэтгэлгээгээр эмч болгоход чиглүүлдэг нь сайхан санагдсан. Монголын эмчийн ёс суртахуунтай ялгаатай зүйлийг уншиж сонирхоно уу.
Монгол хэлэнд товчлон орчуулвал

Анагаахын оюутнуудад:
Анагаах ухааныг сонгосон чамаас асууя.

Эмч болох гэж байгаа чамаас асууя. Ахлах сургуульдаа физик, англи хэлэнд дуртай байсан байж магад. Гэхдээ анагаах ухаанд дуртай байсан гэвэл худлаа.(Японы ихэнх анаагаахын сургуулийн шалгалтанд бичгийн шалгалтаас гадна ярилцлагын шалгалт авдаг.) Японы аль ч ахлах сургуульд анагаах ухааныг заадаггүй юм.Тиймээс анагаах ухаан сонирхолтой учраас эмч болохоор шийдсэн гэх нь байж болзошгүй эд. Чи өөрөө энэ ухаанд дуртай үгүйгээс үл хамааран, сонгосон гэдэг бодит байдлаа хүлээж авахаас өөр аргагүй. Дуртай дургүйгээ мэдэхгүй байж өөр шалтгаанаар энэ мэргэжлийг сонгосон чамд өөрт чинь л хариуцлага ноогдоно.Иймээс хичээл сонирхолгүй байна гээд хичээл таслахыг зөвшөөрөхгүй.

Дараа нь чамаас асууя.Хүмүүсийн өмнө анагаах ухааныг сонгосон шалтгаанаа хэлж чадах уу?"Ирээдүйд эдийн засаг, нийгмийн хувьд боломжийн байр суурьтай" гэхээс өөр хариу хэлж чадахгүй бол Дантегийн Divine Comedy-ийг уншиж төгсөг.( Японд хамгийн хүндтэй 先生 гэж дуудагддаг мэргэжил нь эмч, багш, өмгөөлөгч байдаг.）Чадахгүй бол өөр мэргэжил рүү шилж.

Цааш нь асууя. Бусдад зориулах, өөрийгөө золиослох урам зориг чамд байгаа юу? Эмчийн мэргэжил олон ангит кинон дээр гардаг шиг тийм сайхан эд биш. Хүнд өвчтөний төлөө хэдэн хоног дарааллан жижүүрлэж, яаралтай өвчтөний төлөө амралтынхаа төлөвлөгөөг гэнэт болих зэрэг өдөр тутам тохиолдох асуудал. Нас барах өвчинд шаналан уйлах өвчтөний сэтгэл зүрхийг дагах сэтгэл чамд байна уу?Чамаас шаардагдана. Эмчийн мэдлэг дутууг өршөөхгүй. Дутуу дулимаг мэдлэгтэй эмч болвол гэмгүй өвчтөнийг үхүүлнэ. Мэдэхгүй өвчний оношийг тавина гэж худлаа. Мэдэхгүй өвчнийг эмчлэнэ гэж худлаа.Эцэст нь өөрийн хариуцлагагүй байдлаас болсон гэх сэтгэлгүйгээр "янз бүрийн арга хэрэглэсэн ч аварч чадсангүй, харамсалтай байна"гэх нь дэндүү ичмээр.
Ийм эмч болмооргүй байгаа бол "сайн сураад, сайн тогло" гэдэг үгийг март. Анагаахын оюутанд "сайн сураад, сайн сур" гэхээс өөр зам байхгүй гэдгийг ойлго.

Эмчийн улсын шалгалтанд тэнцээгүй оюутан аль ч сургуульд байдаг. Бүгд тэнцсэн ч болохоор шалгалтанд 10, 20% нь унадаг нь эмч гэдэг мэргэжлийн хүнд хариулагыг мэдрээгүйгээс болж байгаа юм. Чи өөрөө, чиний хамгийн хайртай хүн хүнд өвчинд баригдсан тохиолдолд дутуу дулимаг мэдлэгтэй эмчийн гарт тэр амийг даатгаж чадах уу? Эмч мэдэхгүй байж болохгүй. Эмч болно гэдэг айж чичирмээр зүйл.

Эцэст нь чамд хэлье. Эмчийн 2 баяр баясгалан байдаг юм. Эхнийх нь эмчлэгдэн эрүүл мэндээ эргүүлэн олж авсан өвчтөний баяр бол мөн эмчийн баяр. Дараагийнх нь энэ орчлонгийн хүмүүн төрөлхтөний төлөө анагаах ухааны нээлт хийх баяр.

Ингээд чи сайн сурч бурхан шиг энэрэнгүй, гарын дүйтэй сайн эмч боллоо гэе. Тэгвэл хэдэн өвчтөнг эмчилж чадах бол? Өдөрт 10 цаг, жилд 300 хоног, нийт 50 жил ажиллалаа гэж бодъё. Тэглээ гээд ихдээ 900000 өвчтөнг үзнэ. Гэтэл энэ нь Японы хүн амын 1%-д ч хүрэхгүй, дэлхийн хүн амыг тооцсоны ч хэрэггүй.

Инсулины нээлтийн өмнө эмч чихрийн шижингийн комонд орсон хүнд өвчтөнгийн өмнө тэдний төлөө юу ч хийж чадахгүй арга мухардан суудаг байсан. Харин Бантинг, Бест нарын ололтоор дэлхийн өнцөг булангийн хэдэн зуун сая хүн аврагдаж одоо ч аврагдсаар байна.

Эхний баярыг амсахын төлөө зүтгэх нь эмчийн үүрэг. Гэвч нэгээр дуусахгүй хоёр дахь баярыг амсахын төлөө ч зүтгээсэй гэж хүсэж байна. Сэтгэлийн жинхэнэ тайвшралыг авчрах нь эд баялаг, нэр хүнд, байр суурь биш хүний төлөө гэсэн хүчин зүтгэл юм шүү.

医学生へ　医学を選んだ君に問う　　　　前金沢大学付属病院長　河崎　一夫

（２００２年４月１６日付けオピニオン欄）

2005-07-09T00:31:00.000+09:00

Багаасаа л эмч нар дунд өссөн. Анх Анагаахад орохдоо л өөр сургуульд орвол ямар бол гэж нэг минут ч бодолгүй шалгалт өгж байсан. Нэг л мэдэхэд анагаахад орохоо шийдчихсэн. Магадгүй химид хэт дуртай байсантай холбоотой ч байсан байж магад. Багаас өөр мэргэжлийн тухай бодох ч зав өгөлгүй нэг л мэдэхэд энэ замд хөтөлсөн нь ээж бас ээжийн багш(одоо миний багш л даа). 1980 онд авж байсан Анатомын 3 ботийг хүртэл надад зориулж байсан гэж бодохоор намайг төрөхөөс бүр бүрэлдэхээс өмнө эмч болгоё гэж бодож байсан юм болов уу. Манай ээж агуу шүү. Гэхдээ хамгийн тод санадаг юм гэвэл 15тайдаа Япон эгчдээ би сургуулиа төгсөөд шүдний эмч болно гэж ярьж байсан минь. Гэхдээ үнэхээр эмч болъё гэж чин сэтгэлээсээ хүсэх болсон нь анагаахад орсны дараа байсан юм. Гэнэт сэрсэн юм уу гэлтэй. Хүн өдөр тутмынхаа амьдралд хийж буй үйлдлүүдийн 80%г бусдаас сурсан заалгасны үндсэн дээр харин 20%г өөрийн шийдвэрийн дагуу хийдэг гэж нэг судлагаагаар нотлогдсон гэдэг. Энэ үнэн ч байж магад.
Шинжлэх ухаан хөгжөөд хүн ерөөсөө нэг ч өвчин тусахаа болиод эмчийн мэргэжил хэрэггүй болчихвол ямар сайхан бэ гэж хааяа боддог. Хөгшрөөд л байгалийн жамаараа халин оддог болвол... Гэвч өдөр ирэх тусам хэзээ ч бүтэхгүй гэж мэдрэх болсон. Бид хэзээ ч өвчнийг ялахгүй. Урьдчилан сэргийлж болно. Гэхдээ л эцэст нь аль нэг эрхтэний нас миний бодлоор зүрх юм уу тархи 2н нэгнийх нь нас гүйцээд ямар нэг шинж тэмдэг хэлбэрээр илрэн хорвоог орхих шалтгаан болно. Миний бодлоор эмч болох бидний зорилго өвчнийг ялан дийлэх гэж оролдох биш хүмүүсийн эрүүл энх явах насыг л уртасгахад орших юм шиг. Магадгүй би одоо л ингэж хэлж байгаа минь бусад хүмүүсийн хувьд оройтсон ухаарал гэж бодогдож ч магад.